ثریا طرزی خانم ثریا طرزی ، دختر محمود طرزی در 24 نوامبر 1897 در دمشق در خانواده نامور و دانش پرور طرزی بدنیا آمد . تبار او به سردار پاینده محمد خان پسر حاجی جمال خان بارکزایی (می رسید، پدرکلان او که سردار غلام محمد خان طرزی نام داشت ، مخالف امیر عبدالرحمان خان بود و در عهد پادشاهی عبدالرحمن خان ، او همراه با خانواده اش به هند بریتانیایی تبعید شد. چندی بعد ، آنها به قلمرو ترکیه عثمانی رفتند و در شام می زیستند. وقتی امیر عبدالرحمان خان در گذشت ، امیر حبیب الله خان شاه شد و راه ملایم تری با مخالفان پدر در پیش گرفت در نتیجه ، محمود طرزی با خانواده اش به کابل باز آمد در این ایام ، دو پسر شاه (شهزاده امان الله و برادرش شهزاده عنایت الله ) مجذوب دو دختر زیبا روی محمود طرزی شدند و هر کدام را که پسندیدند برای خود به زنی گرفتند (بدین ترتیب ، ثریا در سال 1912 میلادی ، با شهزاده امان الله (که بعدا شاه افغانستان شد) ازدواج کرد

مساعی شاه امان الله خان و ثریا در انکشاف تعلیم و تربیه زنان در تاریخ افغانستان بی نظیر بود در جنوری 1921 اولین مکتب دخترانه در تاریخ افغانستان در شهر کابل در ناحیه شهر آرا گشایش یافت این مکتب پنجاه نفر شاگرد داشت، شاگردان مرکب بودند از دختران خرد سال و زنان جوان . اسما رسمیه محمود طرزی که در خارج از افغانستان تحصیل کرده بود اداره و تدریس این مکتب را به عهده داشت و همچنین یک تعداد معلم های ترک، آلمانی و هندی در آنجا تدریس میکردند.در همین سال به همت ثریا به نشر اولین مجله مخصوص زنان بنام ” ارشاد نسوان” اقدام شد که مسوولیت آن نیز به عهده اسما رسمیه طرزی بود و اولین شماره آن در 17 مارچ 1921 به نشر رسید این نشریه به شکل مجله یا هفته نامه تا سال 1925 به نشر ادامه داد.

ملکه ثریا در سال 1927 امان الله را در “سفر بزرگ ” همراهی کرد در این سفر این زوج از کشور های ،ایران، ترکیه، شوروی،انگلیس، آلمان، فرانسه، ایتالیا، مصر و هندوستان باز دید کردند. این مسافرت شوق نوین سازی افغانستان را در این دو زنده تر کرد و به هنگام بازگشت امان الله تشکیل یک لویه جرگه داد و به انتقاد از سنت گرایی رؤسای قبایل افغان پرداخت . انتقادات بسیاری از سوی مردم نسبت به بی حجابی ثریا و اینکه از وی عکس گرفته شده بود شیوع پیدا کرد.

ملکه ثریا ، خانم شاه امان الله خان ، اولین زنی است که رفع حجاب کرد او به نقش زنان در اجتماع معتقد بود و در این راستا فراوان کوشید. رسالهی ” زن اسلام” را نوشت . در تاسیس “ارشاد النسوان” و ” انجمنحمایت از نسوان” نقش اساسی داشت. در سفر مشهور غازی امان الله به اروپا ، او را همراهی میکرد .نمایندهی مجله “هوهلو ” در پاریس بعد از مصاحبه با ملکه ثریا  نوشت:

“من با خیلی از ملکه ها و زنان درجه اول مقامات مصاحبه کرده ام ولی کمتر زنی را به متانت و ذهانت (زرنگی و تیزهوش) و معلومات مکله ی افغانستان دیده ام . از این ملاقات مرا یقین حاصل شد ، محیط افغانستان که چنین ملکه ای میپروراند ، مستعد وقابل همه گونه ترقی و همدوش با ممالک مترقی دنیا میباشد “غازی امان الله برسینه سپید تاریخ جاودانه است مجددی ها که از با نفوذ ترین خانواده های روحانی کابل بودند فتوای کفرشاه را بدست خط تقریبا چهارصد نفر از علمای دینی رسانیده وبه ولایت جنوبی فرستادند که بدین وسیله مردم  انجا را بیشتر علیه شاه تحریک نموده ، آتشی شورش قبایلی را دامن زدند .این عوامل و رویدادهای دیگر به سرنگونی حکومت امان الله انجامید .

در گذشت ثریا در 20 اپریل 1968درسن هفتاد سالگی در رم ایتالیا اتفاق افتاد .

فرزندان:

از پیوند زناشویی شهبانو ثریا وشاه امان الله  ده فرزند (شش دختر و چهار پسر) زاده شدند:

شاهدخت آمنه بیگم

شاهدخت عابده بیگم

شاهدخت  سیف الله ( در کودکی در گذشت)

شاهدخت داکتر ملیحه بیگم

شاهزاده حمایت الله ( در کودکی در گذشت)

ولیعهد رحمت الله خان

شاهدخت عادله بیگم

شاهزاده احسان الله

شاهدخت هندیه

شاهدخت ناجیه بیگم

منبع: نگاه زن